و از اين قبيل است كه تعبير از صراط به پلى شده « 1 » كشيده در ميان بهشت و دوزخ . و تعبير از ميزان به « 2 » ترازويى شده كه دو كفّه داشته باشد و هم‌چنين ساير چيزهاى [ m . a 24 ] بهشت و دوزخ . و بعضى از اسرار مثل آن است كه آدمى ادراك چيزى را مجملًا نمود « 3 » و بعد از آن تفصيلِ آن را به تحقيق و ذوق ادراك كرد « 4 » به حيثيّتى كه حالىِ او مىشود و از آن « 5 » منفك نمىگردد ، پس تفاوت ميان اين دو علم پيدا مىشود و اوّلين مانند پوست و دوم مانند مغز ، و اوّلين مثل ظاهر و دوم مثل باطن مىباشد . و اين مثل آن است كه شخصى در تاريكى يا « 6 » از دور در ديدهء كسى « 7 » نقش بست و نوع علمى از براى او حاصل شد و هرگاه در نزديك يا بعد از زوال تاريكى او را ديد فرق بسيارى ميان اين دو حالت مىيابد و آنچه آخر يافته نقيضِ اوّل نيست بلكه همان اوّلين است كه در دوم مرتبه ظاهرتر شد « 8 » . و هم‌چنين است سخن در علم و ايمان و تصديق و « 9 » بسيارى از اعتقادات از اين قبيل است . فصل [ در تقليد عوام از علما ] در تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام در آيهء « وَ مِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لا يَعْلَمُونَ الْكِتابَ إِلَّا أَمانِيَّ » « 10 » مروى است كه شخصى به حضرت امام جعفر صادق عليه السلام گفت : هرگاه اين جماعت يهود ندانند از كتاب مگر آنچه را « 11 » از علماى خود شنيده باشند و راهى به غير از اين نداشته باشند پس چون خداى عزّ وجلّ مذمّت ايشان كرده در تقليد نمودن و قبول

--> ( 1 ) . a s + و . ( 2 ) . a - به . ( 3 ) . نمود / a s نموده . ( 4 ) . كرد / a كرده . s گردد . ( 5 ) . آن / s a او . ( 6 ) . s - يا . ( 7 ) . كسى / a كس . ( 8 ) . شد / s شده . ( 9 ) . و / a بر . ( 10 ) . بقره : 78 . ( 11 ) . a + كه .